Η διάσπαση που υπέστη το Κόμμα Εθνικής Ενότητας – UBP στα μέσα του 1992 οδήγησε στην ίδρυση του Δημοκρατικού Κόμματος – DP, αποτέλεσμα της ρήξης μεταξύ του ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας Ραούφ Ντενκτάς και του επικεφαλής της κυβέρνησης Ντερβίς Έρογλου. Μετά τις εκλογές της 12ης Δεκεμβρίου 1993, μια νέα κατάσταση προέκυψε στην πολιτική ζωή της κοινότητας, με το συντηρητικό μέτωπο να αναδύεται σε δύο ίσα μέρη, καθώς κάθε κόμμα εξασφάλισε περίπου το 29% των ψήφων. Το UBP έχασε την αποκλειστική του κυριαρχία και, το πιο σημαντικό, βρέθηκε στο στρατόπεδο της αντιπολίτευσης. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που το UBP έχασε την εξουσία και το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα – CTP, ένα παραδοσιακό αριστερό κόμμα, ανέλαβε την εξουσία, σε μια κυβέρνηση συνασπισμού με το DP.

Ο νέος ρόλος του CTP προκάλεσε ένταση στην πολιτική ατζέντα και τον ιδεολογικό προσανατολισμό του κόμματος, με μια προσπάθεια στροφής προς τη σοσιαλδημοκρατία, η οποία εκδηλώθηκε, μεταξύ άλλων, με την αλλαγή χρώματος του λογότυπού του από κόκκινο σε πράσινο. Ήταν προφανές ότι οι εταίροι του συνασπισμού κρατούσαν διαφορετικές θέσεις τόσο στο Κυπριακό όσο και σε άλλα σημαντικά ζητήματα, όπως η ένταξη της Κύπρου και της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προέκυψαν διαφορές σε ιδεολογικά και άλλα ζητήματα, καθώς και στις καθημερινές πολιτικές του κόμματος κατά την εξουσία. Εσωτερικά προβλήματα οδήγησαν σε αλλαγή ηγεσίας, στις αρχές του 1996, με τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ να αντικαθιστά τον Οζκέρ Οζγκιούρ, ο οποίος ήταν επικεφαλής του CTP για 20 χρόνια.

Ο συνασπισμός DP-CTP κατέρρευσε τον Αύγουστο του 1996, σηματοδοτώντας την επιστροφή στην εξουσία του UBP, αυτή τη φορά με βουλευτές που αποσχίστηκαν από το DP. Το τελευταίο είχε νέο ηγέτη, τον Σερντάρ Ντενκτάς, γιο του κοινοτάρχη Ραούφ Ντενκτάς.

Τα κύρια ζητήματα στην πολιτική, μαζί με την καθημερινή πολιτική, από τις προηγούμενες εκλογές του 1993, ήταν το Κυπριακό και τα προτεινόμενα από τον ΟΗΕ Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης του φθινοπώρου του 1993, καθώς και οι σχέσεις με την Τουρκία. Ένα νέο ζήτημα προέκυψε και κυριάρχησε στη δημόσια συζήτηση, αυτό της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προέκυψαν διάφορα κρίσιμα ζητήματα, όπως το εάν η Κυπριακή Δημοκρατία μπορούσε να ενταχθεί στην Ένωση και, εάν «ναι», εάν αυτό έπρεπε να γίνει πριν από την ένταξη της Τουρκίας. Οι επίσημες προενταξιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ Κύπρου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 1998 και ο ρόλος που θα έπρεπε ή θα μπορούσε να επιφυλαχθεί στους Τουρκοκύπριους στη διαδικασία ήταν μέρος της συζήτησης. Το ζήτημα παρέμεινε ασαφές.

Τα ακόλουθα κόμματα συμμετείχαν στις εκλογές του Δεκεμβρίου 1998:

Το Κόμμα Εθνικής Ενότητας (Ulusal Birlik Partisi) – UBP, μια παραδοσιακή συντηρητική και εθνικιστική πολιτική δύναμη, η οποία είχε επιστρέψει στην εξουσία, υπό τη συνεχιζόμενη ηγεσία του Ντερβίς Έρογλου.

Το Δημοκρατικό Κόμμα (Demokrat Partisi) – DP, αποσχίστηκε από το UBP από το 1992, και παρέμεινε στην εξουσία τον Αύγουστο του 1996, μετά την κατάρρευση του συνασπισμού του με το αριστερό CTP. Επίσης, μια παραδοσιακή συντηρητική δύναμη, με περιορισμούς όσον αφορά τη γεωγραφική εδραίωση και οργάνωση, λόγω της σύντομης παρουσίας της στην πολιτική.

Το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα (Cumhuriyetçi Türk Partisi) – CTP, μια παραδοσιακή αριστερή πολιτική δύναμη, σε μια φάση διστακτικότητας, αναζητώντας έναν σοσιαλδημοκρατικό μετασχηματισμό. Ο ηγέτης του, Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, είχε διαδεχθεί τον Özker Özgür το 1996.

Το Κοινοτικό Απελευθερωτικό Κόμμα (Toplumcu Kurtuluş Partisi) – TKP, με αξίες της σοσιαλδημοκρατίας, υπό την ηγεσία του Μουσταφά Ακιντζί, ο οποίος είχε υπηρετήσει τρεις θητείες ως δήμαρχος του τουρκοκυπριακού τμήματος της Λευκωσίας. Τα σημαντικότερα επιτεύγματα του Ακιντζί ήταν η δημιουργία ενός συστήματος αποχέτευσης και ένα γενικό σχέδιο διατήρησης και ανάπτυξης της διαιρεμένης πόλης, που προωθήθηκαν με τον δήμαρχο Λευκωσίας Λέλλο Δημητριάδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Το Πατριωτικό Κίνημα Ένωσης (Yurtsever Birlik Hareketi) – YBH, ένας νέος πολιτικός σχηματισμός, ο οποίος ιδρύθηκε στις αρχές του 1998 από τον Alpay Durduran, ηγέτη του Κόμματος Νέας Κύπρου – YKP, και τον Özker Özgür, πρώην ηγέτη του CTP.

Το Κόμμα Μας (Bizim Partisi) – BP, ιδρύθηκε επίσης στις αρχές του 1998, ένας συντηρητικός σχηματισμός με ισλαμιστικές διασυνδέσεις, που φαινομενικά σχετίζεται με τον γνωστό ηγέτη αίρεσης σεΐχη Ναζίμ Κιμπρισί ή σεΐχη της Λεύκας. Το κόμμα ισχυριζόταν ότι ήταν μια φιλελεύθερη πολιτική δύναμη.

Το Κόμμα Εθνικής Αναγέννησης (Ulusal Doğuş Partisi) – UDP, αρχικά διασπασμένο από το UBP από τον Δεκέμβριο του 1994, με το όνομα Κόμμα Εθνικής Γέννησης, εντάχθηκε στο DP το 1996. Υποστηρίζοντας ότι το DP δεν διαφέρει από το UBP, οι ηγέτες του αποσύρθηκαν το 1997 και αναδιοργανώθηκαν με το όνομα Κόμμα Εθνικής Αναγέννησης – UDP.

Οι κύριες θέσεις των κομμάτων για το Κυπριακό Πρόβλημα, τις σχέσεις με την Τουρκία και την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν οι εξής:

Κύριες επιλογές στην ατζέντα των συντηρητικών κομμάτων, UBP, DP, UDP και BP, με ορισμένες αποκλίσεις:

Το Κυπριακό Πρόβλημα

  • Ελλείψει οποιασδήποτε συμφωνημένης λύσης, το status quo θα πρέπει να παραμείνει, καθώς «καμία λύση δεν είναι λύση».
  • Η αναγνώριση της ΤΔΒΚ αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία, επομένως,
  • Η λύση θα ήταν μια συνομοσπονδία δύο ισότιμων κρατών.
  • Το UBP αντιτίθεται σε οποιουσδήποτε ΜΟΕ, προτιμώντας μια λύση που θα βασίζεται σε όλα τα δεδομένα.
  • Το UBP και το DP ψήφισαν το 1994 ένα ψήφισμα κατά μιας ομοσπονδιακής λύσης.

Σχέσεις με την Τουρκία

  • Οι στενές σχέσεις με την Τουρκία είναι απαραίτητες.
  • Ο Τουρκικός Στρατός είναι εγγυητής των Τουρκοκυπρίων· θα πρέπει να παραμείνει στο νησί, ακόμη και μετά από μια λύση.
  • Σε περίπτωση μη λύσης, η ενσωμάτωση με την Τουρκία θα ήταν μια επιλογή.

Ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση

  • Η Κύπρος δεν πρέπει/δεν μπορεί να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση πριν από μια λύση και πριν από την ένταξη της Τουρκίας στην Ένωση.
  • Αντίθεση στη συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, εκτός εάν αναγνωριστούν ισότιμα ​​με τους Ελληνοκύπριους, δηλαδή ως κράτος.

Κύριες επιλογές στην ατζέντα των αριστερών/προοδευτικών κομμάτων, CTP, TKP και YBH, με ορισμένες αποκλίσεις:

Το Κυπριακό Πρόβλημα

  • Υποστήριξη της (συμφωνημένης) διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδιακής λύσης, θεωρώντας το status quo απαράδεκτο.
  • Αντίθεση στην αναγνώριση της ΤΔΒΚ
  • Ισχυρή υποστήριξη στα ΜΟΕ, τα οποία, μεταξύ άλλων, θα ωφελούσαν την τουρκοκυπριακή οικονομία (CTP), ως ένα από τα τρία στάδια, που θα οδηγούσαν σε μια λύση και μια ομοσπονδιακή Κύπρο στην ΕΕ (TKP).
  • Μια λύση θα ωφελούσε και τις δύο κοινότητες, και,
  • Η λύση θα πρέπει να αποτελεί εγγύηση για τη διατήρηση του «κυπριακού χαρακτήρα» του πληθυσμού, αντιτιθέμενη στην εγκατάσταση του βόρειου τμήματος με Τούρκους πολίτες, στην οποία αντιτίθενται σθεναρά.

Σχέσεις με την Τουρκία

  • Να αντιταχθούν στην παρέμβαση της Τουρκίας στις τουρκοκυπριακές υποθέσεις.
  • Να αποδεχτούν τις εγγυήσεις της Τουρκίας και την εγκατάσταση «επαρκούς» αριθμού Τούρκων στρατιωτών στο νησί μετά από μια λύση.

Πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή Ένωση

  • Υποστήριξη για την ένταξη ολόκληρης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αυτό δεν πρέπει να προηγείται της ολοκλήρωσης μιας λύσης του Κυπριακού.
  • Το ΚΚΚ υποστήριξε την ένταξη μετά από μια λύση, ακόμη και στην περίπτωση που η Τουρκία δεν γίνει μέλος της ΕΕ.
  • Η συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις θα πρέπει να είναι σε ισότιμη βάση με το καθεστώς των Ελληνοκυπρίων. Αυτό θα ήταν δυνατό εάν οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων διεξήγαγαν από κοινού τις διαπραγματεύσεις, με τη συμμετοχή πολιτών που εκπροσωπούν τις κοινότητες (RTP).
  • Η συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις θα πρέπει να είναι μόνο μετά από συμφωνία για ένα πλαίσιο για μια λύση του Κυπριακού. Τα αποτελέσματα των εκλογών

Το αποτέλεσμα των εκλογών ήταν θρίαμβος για τον Έρογλου και το κόμμα του, UBP, το οποίο εξασφάλισε το 40,33% των ψήφων, και καταστροφή για το DP και τον νέο ηγέτη του, Σερντάρ Ντενκτάς. Το κόμμα έχασε περίπου το 25% του μεριδίου του το 1993, πέφτοντας στο 22,61%. Ακόμα χειρότερο ήταν το αποτέλεσμα για τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και το CTP, καθώς η πτώση ήταν πιο θεαματική, από 24,16% σε 13,61%. Το TKP ήταν ένας σχετικός νικητής με αύξηση άνω των δύο ποσοστιαίων μονάδων (15,36% έναντι 13,28% το 1993). Ο αποσχισθείς συντηρητικός σχηματισμός UDP εξασφάλισε 4,57%, ενώ το YBH των Ντουρντουράν και Οζγκιούρ αύξησε την ψήφο του YKP το 1993 στο 2,51%, από 1,06%.

Η απόδοση του UBP έδειξε μια σχετικά ομοιόμορφη κατανομή επιρροής. Το κόμμα κατέλαβε την πρώτη θέση σε όλες τις ομάδες κοινοτήτων, είτε σε παραδοσιακούς τουρκοκυπριακούς πληθυσμούς είτε σε εκείνους με Τουρκοκύπριους που μετακόμισαν στο βορρά από τον νότο το 1974, το 1975, είτε σε μικτό πληθυσμό με εποίκους. Στις κοινότητες αποκλειστικά εποίκων, το UBP ήταν οριακά μπροστά με 39,61% έναντι 39,50% του DP. Η επιρροή του κυμαινόταν από σχετικά χαμηλή στην πόλη της Λευκωσίας (36,43%) έως 44,53% στις κοινότητες Τουρκοκυπρίων από τον νότο. Είναι ενδιαφέρον ότι, σε περιοχές όπου οι «νότιοι» αποτελούσαν συντριπτική πλειοψηφία έναντι των Τούρκων εποίκων, το UBP είχε τη δεύτερη χαμηλότερη βαθμολογία (38,80%). Προφανώς, το υψηλό ποσοστό της αντιπολίτευσης στην πόλη της Κερύνειας και στη Μόρφου, που ανήκουν στη συγκεκριμένη ομάδα κοινοτήτων, επηρέασε την κατάταξη των κομμάτων. Το μερίδιο του TKP και του CTP σε καθεμία από αυτές τις κοινότητες ήταν περίπου 38% έναντι ενός συνολικού μέσου όρου κοντά στο 29%, ενώ το μερίδιο του UBP στην Κερύνεια και τη Μόρφου ήταν 35,26% και 37,72% και του DP 15,21% και 18,15%. Το DP σημείωσε την καλύτερη επίδοση σε κοινότητες με αποκλειστικά ή πλειοψηφικό πληθυσμό εποίκων (39,50%, 27,05%) και στις πόλεις Αμμοχώστου και Λευκωσίας (23,26%, 22,14%). Πέρα από την Κερύνεια και τη Μόρφου, το καλύτερο αποτέλεσμα για το TKP ήταν στην πόλη της Λευκωσίας (18,19%) και για το CTP στην Αμμόχωστο. Όπως και το 1993, η επιρροή τους στις κοινότητες των εποίκων ήταν η πιο αδύναμη, με φθίνουσα τάση.

Το αποτέλεσμα έδειξε ότι η γεωγραφική οργάνωση του DP δεν είχε φτάσει σε ικανοποιητικό επίπεδο, ώστε να μπορέσει να ανταγωνιστεί με επιτυχία το UBP, ένα κόμμα που, πέρα ​​από το επίπεδο οργάνωσης και την εδραιωμένη επιρροή του όσο βρισκόταν στην εξουσία για πολλά χρόνια, μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον διοικητικό μηχανισμό για να κερδίσει πίσω τις ψήφους που χάθηκαν το 1993. Το UBP αποδείχθηκε επιτυχημένο παρά τις περαιτέρω διασπάσεις που υπέστη μετά το 1993.

Το CTP πλήρωσε το τίμημα των εσωτερικών πιέσεων και διαφωνιών που προκλήθηκαν από προσωπικές αντιπαλότητες στην ηγεσία του, αβέβαιους ιδεολογικούς προσανατολισμούς και διστακτικά βήματα προς τη σοσιαλδημοκρατία. Ο νέος ηγέτης, Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, κατηγόρησε τον Ραούφ Ντενκτάς ότι παρενέβη στην εκστρατεία, επηρεάζοντας το αποτέλεσμα. Στην πραγματικότητα, αυτό, και η παρέμβαση της Τουρκίας, ήταν ένα τακτικό φαινόμενο, αν και με ποικίλο βαθμό και ένταση. Οι πραγματικές αιτίες της αποτυχίας ήταν, αφενός, τα εσωτερικά ζητήματα του CTP και, αφετέρου, η συμμετοχή στην εξουσία με ένα συντηρητικό κόμμα με το οποίο είχαν ελάχιστα ή καθόλου κοινά.

Η αύξηση του ποσοστού αποχής, το οποίο σχεδόν διπλασιάστηκε (13,47% έναντι 7,14% το 1993), θα μπορούσε να δώσει μια εξήγηση για την αποτυχία του CTP που αναφέρθηκε παραπάνω. Μπορούμε να παρατηρήσουμε υψηλότερο ποσοστό αύξησης σε περιοχές όπου τα δύο αριστερά κόμματα, και ιδιαίτερα το CTP, είχαν μεγαλύτερη επιρροή, όπως στην πόλη της Λευκωσίας και στις τουρκοκυπριακές κοινότητες, παραδοσιακές και εκτοπισμένες από το νότο.

Με το UBP να εξασφαλίζει 24 έδρες από τις 50, το DP με 13, το TKP με 7 και το CTP με 6, οι επιλογές σχηματισμού πλειοψηφίας για διακυβέρνηση ήταν περιορισμένες. Ενάντια στην πιθανότητα ενός εύθραυστου τριμερούς συνασπισμού DP-TKP-CTP με αναλογία 26-24, το UBP και το TKP μοιράστηκαν την εξουσία υπό τον Ντερβίς Έρογλου, συνολικά 31 έδρες.